Λεφτά δεν υπάρχουν…

Του Θάνου Τριανταφύλλου

O Alan Ball και Guy Peters στο βιβλίο τους Σύγχρονη Πολιτική και Διακυβέρνηση θεωρούν πως ο ορισμός του πολιτικού κόμματος συγκροτείται από τρία κύρια στοιχεία: α) τον κοινό στόχο τους για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας είτε μόνα τους είτε σε συνεργασία με άλλα κόμματα, β) ένα βαθμό οργάνωσης, και γ) εξωκοινοβουλευτική υποστήριξη από ευρύτερα δίκτυα της κοινωνίας μέσα από κοινωνικές δράσεις.

Η χρηματοδοτική υποστήριξη ενός πολιτικού κόμματος τέμνει οριζόντια τα τρία αυτά στοιχεία, αποτελώντας την «ατμομηχανή» για την προοπτική κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας.
Αν θεωρήσουμε πως τα πολιτικά κόμματα συνιστούν εν τη γενέσει τους «εθελοντικές συνενώσεις» στη βάση κοινών πολιτικών προτιμήσεων και μιας γενικής ιδεολογικής ταυτότητας, τότε τα επιμέρους στάδια μέχρι -αλλά και μετά- την κατάκτηση της εξουσίας μπορούν συνοπτικά να οριστούν ότι προϋποθέτουν και συμπεριλαμβάνουν: α) την παραγωγή ιδεολογίας, β) την εσωκομματική οργάνωση, γ) την κομματική λειτουργία, και δ) την παραγωγή πολιτικής.

Αλλά, μιας και σπεύσαμε να προσφύγουμε στις «ευλογίες της θεωρίας», ας δούμε ποια από όλες αυτές τις προϋποθέσεις βρίσκει ανταπόκριση και κυρίως εφαρμογή στην κουρασμένη δίχως αμφιβολία μεταπολιτευτική δημοκρατία της χώρας μας.

Τα πολιτικά κόμματα ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του ’80 από τη δεδομένη παράδοση της εθελοντικής συσπείρωσης των πολιτών ή των κλειστών λεσχών νέων και παλαιών πολιτευτών, μετεξελίχθηκαν σε ιδιότυπους οργανισμούς διασφάλισης και διαιώνισης των κατακτήσεων της εξουσίας που επεδίωκαν ανά πάσα στιγμή να απευθύνονται σε ένα μαζικό ακροατήριο, όπου η όποια στράτευση είχε σαφή επαγγελματικό προσανατολισμό με κυρίαρχα τα χαρακτηριστικά της χαμηλόμισθης δημοσιοϋπαλληλίας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η καθιέρωση της κρατικής χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων -και δη των κομμάτων που κατάφερναν να περάσουν το κατώφλι του Κοινοβουλίου- πολλαπλασίασε τις μικρές και τις μεγάλες παθογένειες, αφαιρώντας και τις τελευταίες εναπομείνασες δυνατότητες για ουσιαστική συμβολή στη συγκρότηση υγιών και δυναμικών οργανισμών παραγωγής και διαμόρφωσης ρεαλιστικών και εφαρμόσιμων προτάσεων δημόσιας πολιτικής. Με άλλα λόγια, η λογική της διατήρησης και της ενίσχυσης των μηχανισμών -οι μικροί κομματικοί στρατοί των εξαρτώμενων χαμηλόμισθων- υπερίσχυσε με τα χρόνια αφήνοντας πίσω της ιδεολογικά και πολιτικά «κομμάτια και θρύψαλα»…

Παράλληλα, η άνευ όρων και ορίων τραπεζική δανειοδότηση ως αναγκαίο εκ των πραγμάτων μέτρο συμπλήρωσης των διαρκώς αυξανόμενων χρηματοδοτικών αναγκών των κομματικών μηχανισμών ήρθε να επισφραγίσει με τον πλέον καταλυτικό τρόπο την κρατικοποίηση των πολιτικών κομμάτων. Με άλλα λόγια, στη διαδικασία (ολικής ή μερικής) μετάλλαξης των κομμάτων από φορείς κοινωνικής εκπροσώπησης σε θεσμούς νομιμοποίησης κρατικών πολιτικών στην κοινωνία, η χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό ήρθε να «επικαθήσει» και να αποτελέσει τον απόλυτα μοιραίο επιβαρυντικό παράγοντα στη σχέση κράτους-κόμματος. Και όλα αυτά τη στιγμή που η κρατική χρηματοδότηση ήρθε, για να προφυλάξει τις αμαρτωλές διασυνδέσεις κομμάτων και επιχειρήσεων/επιχειρηματιών.

Με συναίσθηση της ευθύνης που έχουμε ως πολίτες -ενεργοί και μάχιμοι- οφείλουμε να διατυπώσουμε με καθαρότητα και σαφήνεια τη θέση μας. Μία θέση που δίχως να ξεπέφτει σε μια λαϊκιστική, παρωχημένη ηθικολογία, αλλά και πολύ περισσότερο να φλερτάρει και να επιζητεί να συμμετάσχει σε ένα καταστροφικό κυνήγι μαγισσών υπερασπίζεται εδώ και τώρα την αποκρατικοποίηση των κομμάτων μέσα από τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης τους με την κοινωνία και τους φορείς της. Σε αυτήν τη διαδικασία επαναπροσδιορισμού κεντρική θέση δεν μπορεί παρά να έχει η ανάγκη επαναφοράς της πολιτικής στον κεντρικό πυρήνα της λειτουργίας των κομμάτων. Μόνο με μία τέτοιου είδους επαναφορά θα μπορεί να επιστρέψει… σπίτι και ο εθελοντικός χαρακτήρας της κομματικής ένταξης, και να ανοίξει ο δρόμος για τη μετακομματική δημοκρατία που στηρίζεται πολύ περισσότερο στις συμμαχίες των ενεργών πολιτών που νοιάζονται για τη νέα διευρυμένη έννοια του δημόσιου συμφέροντος αλλά και την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης.

Σε κάθε περίπτωση, το θέμα είναι, όμως, πως… λεφτά δεν υπάρχουν και πως η δύναμη των πολιτών μέσα από τις πρωτοβουλίες και τις δράσεις των νέων συλλογικοτήτων τους υπερβαίνει τους κομματικούς μηχανισμούς!