Διαχείριση των απορριμμάτων σημαίνει ανάπτυξη

Του Αθανάσιου Κατρή

Εχουν γίνει πολύ σημαντικά βήματα την τελευταία δεκαετία στη διαχείριση των απορριμμάτων της Αττικής, καθώς από τις ανεξέλεγκτες χωματερές περάσαμε σε μια πιο οργανωμένη κατάσταση. Η μεγάλη πλειονότητα των σκουπιδιών πηγαίνει σε έναν ΧΥΤΑ που πληροί όλες τις προδιαγραφές της ελληνικής και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Ενδεικτικά αναφέρω πως στον ΧΥΤΑ γίνεται επεξεργασία του βιοαερίου, με αποτέλεσμα να παράγεται μια πολύ σημαντική ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας (περίπου 500.000 κιλοβατώρες ημερησίως), ικανή να ηλεκτροδοτήσει μια περιοχή 100.000 κατοίκων, ενώ από επεξεργασία περνούν και τα στραγγίσματα, δηλαδή τα υγρά απόβλητα που παράγονται από τη σήψη των απορριμμάτων, τα οποία όχι μόνο συλλέγονται και επεξεργάζονται, αλλά καθαρίζονται, ώστε να βγαίνει καθαρό νερό, το οποίο χρησιμοποιείται για την άρδευση μιας ολόκληρης περιοχής πρασίνου της δυτικής Αττικής. Μεταξύ άλλων, λειτουργεί ικανοποιητικά ο αποτεφρωτήρας των μολυσματικών αποβλήτων, έχουν αναπτυχθεί εγκαταστάσεις διαχείρισης του μπλε κάδου, με αποτέλεσμα να παράγεται μια σημαντική ποσότητα ανακυκλώσιμων υλικών, ενώ οι παλιές χωματερές αποκαθίστανται και μετατρέπονται σε πράσινους πνεύμονες για την Αττική. Το έργο είναι σημαντικό, αλλά η διαχείριση των απορριμμάτων απέχει ακόμη από τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Αυτό που θα πρέπει να αποφευχθεί είναι το φαινόμενο που χαρακτηρίζει την ελληνική διοίκηση, δηλαδή να απορρίπτεται ό,τι έχει γίνει από προηγούμενες κυβερνήσεις ή φορείς κάθε φορά που αλλάζει μια κυβέρνηση ή ένας υπουργός. Δεν είναι δυνατόν σε κάθε αλλαγή να μην λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα και να εξαγγέλλονται έργα από το μηδέν.

Η ενδεδειγμένη τεχνολογία

Σε ένα τόσο μεγάλο έργο μπορεί να γίνει ανάμειξη των τεχνολογιών, προκειμένου να υπάρξει η πιο συμφέρουσα λύση, τόσο από οικονομική όσο και από περιβαλλοντική άποψη. Αυτό όμως που λείπει από το διαγωνισμό, όπως τουλάχιστον έχει ανακοινωθεί, είναι ότι δεν τίθενται στόχοι τους οποίους θα κληθούν να υπηρετήσουν οι τεχνολογίες.

Οι στόχοι αυτοί, όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανακύκλωση των υλικών, η ελαχιστοποίηση του υπολείμματος των απορριμμάτων και η ενεργειακή αξιοποίησή τους προκειμένου το ενεργειακό ισοζύγιο μιας εγκατάστασης διαχείρισης απορριμμάτων να είναι θετικό. Αν δεν τεθούν τέτοιοι στόχοι, αυτό που θα συμβεί θα είναι να υιοθετηθεί η φτηνότερη λύση, η οποία θα οδηγήσει σε υποβαθμισμένη διαχείριση και σε κινδύνους για το περιβάλλον.

Γι’ αυτόν το λόγο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά πόσο οι προσφερόμενες εγκαταστάσεις μπορούν να λειτουργήσουν αξιόπιστα και να παραλαμβάνουν το μεγάλο όγκο των απορριμμάτων χωρίς να δημιουργούν προβλήματα στην τοπική κοινωνία και στη δημόσια υγεία, όπως πχ. οσμές, θόρυβο, σκόνη κτλ.

Δεν είναι εύκολο να φτιαχτεί ένα τέτοιο σύστημα, είναι μια τεράστια δουλειά, η οποία δεν μπορεί να γίνει εκ των ενόντων. Θα έπρεπε δηλαδή να προσληφθεί κάποιος σύμβουλος, όχι μόνο τεχνικός, αλλά και νομικός και οικονομικός, με τεράστια εμπειρία τόσο σε συμβάσεις διαχείρισης των απορριμμάτων όσο και σε συμβάσεις παραχώρησης, προκειμένου να στηρίξει την κυβέρνηση να φέρει εις πέρας αυτό το μεγάλο έργο. Αυτό όμως δεν το έχουμε δει να συμβαίνει και μας προβληματίζει.

Δεν μπορεί κανείς να πει ότι η λύση που προτείνουν οι οικολογικές οργανώσεις δεν είναι σωστή. Η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση και η διαλογή στην πηγή θα μειώσουν τον όγκο των απορριμμάτων που θα πάνε στις κεντρικές μονάδες και πράγματι κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε πιο φτηνή διαχείριση, καθώς αντί να διαχειριστείς δύο εκατ. τόνους, θα διαχειριστείς 1,5 εκατ. τόνους απορριμμάτων.

Αν όμως θελήσει να πει κανείς ότι με αυτό τον τρόπο μπορεί να διαχειριστεί το σύνολο των απορριμμάτων, αυτό είναι τελείως λανθασμένο, καθώς κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί ούτε στις πιο προηγμένες περιβαλλοντικά χώρες του κόσμου. Η μεγαλύτερη μάζα των απορριμμάτων καταλήγει σε μονάδες που επεξεργάζονται σύμμεικτα απορρίμματα, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν διάφορες τεχνολογίες. Το να λέμε ότι είμαστε κατά κάποιων μεθόδων είναι κατά την άποψή μου αντιεπιστημονικό.

Για παράδειγμα, με ποιον τρόπο θα κάνω ηλεκτροπαραγωγή από σύμμεικτα απορρίμματα ή από RDF, αν όχι με την καύση; Με ποιον τρόπο θα τροφοδοτήσω την τσιμεντοβιομηχανία, εφόσον έχει ανάγκη από καύσιμο, αν πω ότι δεν λαμβάνω υπόψη την τεχνολογία της βιοξήρανσης; Το ζήτημα είναι να θέσουμε τέτοιους στόχους που θα κάνουν τη διαχείριση των απορριμμάτων περιβαλλοντικά φιλική, και αυτό προσδιορίζεται ήδη από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Αρα, αυτές τις προτεραιότητες οφείλουμε να υπηρετήσουμε.

Εχουμε μια παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας από τις εγκαταστάσεις ΧΥΤΑ, από το βιοαέριο δηλαδή που εκλύεται από τους ΧΥΤΑ. Δεν έχουμε προχωρήσει σε απευθείας αξιοποίηση των δευτερογενών καυσίμων. Αν και έχουν γίνει πολλές συζητήσεις και έχουν συμπεριληφθεί θετικά στοιχεία στην ελληνική νομοθεσία, πρέπει να υπάρξει ένα πιο ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την ενεργειακή αξιοποίηση των δευτερογενών αποβλήτων, που θα αποτελέσει έναν μπούσουλα για όλους τους Ελληνες επιχειρηματίες ή τους ξένους που θέλουν να επενδύσουν σε αυτό τον τομέα.