Αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις

Του Βασίλη Γούναρη

Η οικονομική ανάπτυξη σε εποχές λιτότητας έρχεται από την παραγωγή πλούτου και όχι μόνο από την επίλυση των δημοσιονομικών προβλημάτων. Επομένως, η στήριξη της πραγματικής οικονομίας αναδεικνύεται σε απόλυτη προτεραιότητα για τον επανασχεδιασμό της ελληνικής οικονομίας.

Η βαθιά κρίση που διανύουμε μας υπενθύμισε ότι η ελληνική γεωργία αποτελεί σημαντικό κομμάτι της πραγματικής οικονομίας. Ο ρόλος της γεωργίας επαναπροσδιορίζεται στην Ελλάδα της κρίσης, στην Ευρώπη της Νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), στον κόσμο με τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες διατροφής και τους περιορισμένους φυσικούς πόρους.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η επιστροφή 60.000 νέων ατόμων στη γεωργία, μόνο το 2010, καταδεικνύει, πέρα από τις οικονομικές αναλύσεις, ότι στη συλλογική συνείδηση του Ελληνα η πρωτογενής παραγωγή βρίσκει τη χαμένη της αξία.

Η έκθεση της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου επισημαίνει ότι στην υπάρχουσα κρίση τα τρόφιμα, τα οποία είναι και άμεσα συνδεδεμένα με την αγροτική παραγωγή, έχουν επηρεαστεί ελάχιστα. Επίσης, είναι γνωστή η συμβολή του πρωτογενούς τομέα σε ορισμένες περιφέρειες της χώρας, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, αλλά και το σημαντικό ρόλο που κατέχει για τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, καθώς παράγει το 25% της συνολικής προστιθέμενης αξίας και απασχολεί το 22% των απασχολούμενων στη μεταποίηση. Ετσι, στην παρούσα κατάσταση η χώρα έχει ανάγκη, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, την ανάπτυξη των παραγωγικών τομέων, στην προκειμένη περίπτωση του πρωτογενούς τομέα. 

Το στοίχημα είναι συγκεκριμένο. Από τη μία πλευρά, ο περιορισμός του αρνητικού εμπορικού ισοζυγίου αγροτικών προϊόντων Ελλάδας που προκύπτει από το σύνολο των 3,5 δισ. που συγκεντρώνονται από τις ελληνικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων έναντι των επτά δισ. ευρώ που δαπανούνται για εισαγωγές αγροτικών προϊόντων. Από την άλλη, η μείωση της ψαλίδας των τιμών των αγροτικών προϊόντων μεταξύ παραγωγού-καταναλωτή.

Η πρόκληση είναι μεγάλη. Aύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της γεωργικής παραγωγής με σεβασμό στο περιβάλλον. Η καινοτομία και η αειφορία είναι οι δύο βασικοί οδηγοί της νέας γεωργικής ανάπτυξης. Η καινοτομία με τη μορφή νέων τεχνολογιών, τεχνικών και σύγχρονων μεθόδων καλλιέργειας. Η αειφορία με την έννοια ανάπτυξης μέσα από την ισορροπία μεταξύ κοινωνίας-περιβάλλοντος-οικονομίας. Η πρόκληση αυτή συνάδει και με τους στόχους της ευρωπαϊκής στρατηγικής 2020, όπως διατυπώνεται από τον πρώην επίτροπο γεωργίας της ΕΕ, κ. Franz Fischler: «Επισιτιστική, περιβαλλοντική και κοινωνική ασφάλεια και μια εύρωστη ύπαιθρος. Στη γεωργία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο η καινοτομία. Η εντατικοποίηση της γνώσης και της εκπαίδευσης συνδράμουν αποφασιστικά».

Στη νέα ΚΑΠ, επίσης, η αειφορία περνάει μέσα από ενισχύσεις για προγράμματα προστασίας του περιβάλλοντος και εξοικονόμησης ενέργειας. Η ηγεσία του ΥΠΑΑΤ διεμήνυσε σε εκδήλωση για την καινοτομία στη γεωργία το Μάρτιο του 2011 ότι «επιθυμούμε να εντάξουμε όλο το ανθρώπινο δυναμικό της διοίκησης, της τεχνογνωσίας και της επιστήμης στην υποστήριξη του αγρότη». Ξεχώρισε επτά τομείς εστίασης και επιβράβευσης: την πειραματική γεωργία και κτηνοτροφία, τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, τις βέλτιστες πρακτικές παραγωγής, την εμπορία και τη μεταποίηση, τις πρότυπες αειφόρες υποδομές, τον πρότυπο αγροτουρισμό και τις νέες επιχειρήσεις.

Στις 13 Δεκεμβρίου του 2011, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόταση κανονισμού για αύξηση της κοινοτικής χρηματοδότησης από 75% σε 95% για επιδοτούμενα έργα αγροτικής ανάπτυξης μέχρι το 2013. Πρόκειται για μία ουσιαστική στήριξη της γεωργίας στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας με οικονομικά προβλήματα, προκειμένου η συνολική οικονομία να βγει από τα σημερινά αδιέξοδα.

Ισως τελικά η κρίση να είναι η απαρχή μιας ορθολογικής ανάπτυξης της γεωργίας, απαλλαγμένης από στρεβλώσεις και κακοδαιμονίες του παρελθόντος. Η καλύτερη εκμετάλλευση κάθε στρέμματος γης στην Ελλάδα, με την παραγωγή επώνυμων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, που ενσωματώνουν κανόνες υγιεινής και ασφάλειας και σέβονται το περιβάλλον μπορεί να αναδείξει τη γεωργία σε ένα δυναμικό κλάδο. Αυτός είναι ο δρόμος που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.