Σταθερά στο δρόμο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων

Του Λεωνίδα Θεόκλητου

Το 2012 βρίσκει την ελληνική οικονομία σε μια εξαιρετικά κρίσιμη καμπή. Η χώρα εισέρχεται στον τρίτο χρόνο υλοποίησης του προγράμματος οικονομικής εξυγίανσης, τις δεσμεύσεις του οποίου καλείται πλέον να εφαρμόσει άμεσα και χωρίς παρεκκλίσεις, λειτουργώντας σε ένα εθνικό και διεθνές περιβάλλον πολύ πιο δυσμενές και αβέβαιο από ό,τι την προηγούμενη χρονιά. 

Είναι πλέον κατανοητό σε όλους ότι το πρόβλημα της κρίσης χρέους δεν είναι μόνο ελληνικό, ούτε αφορά μόνο τις χώρες με μακροοικονομικές ανισορροπίες. Η επιστροφή σε ομαλή πορεία εξαρτάται πρωτίστως από την προσήλωσή μας στην εφαρμογή των μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής και στην υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που η χώρα έχει ανάγκη, ώστε να επανέλθουμε σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και να ανακτήσουμε την αξιοπιστία μας. Εξαρτάται όμως και από τις αποφάσεις και τα μέτρα που θα ληφθούν σε διεθνές επίπεδο. Η αυξημένη αβεβαιότητα ως προς τη δυνατότητα επιτυχούς συστράτευσης των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης, αποτελεί σημαντική πρόκληση για το 2012, η οποία θα καθορίσει την πορεία τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της ελληνικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρόσφατες αποφάσεις του Eurogroup εμπνέουν αισιοδοξία για την εύρεση κοινής λύσης που θα ενισχύσει το ευρώ και τις οικονομίες της ευρωζώνης.

Σε ό,τι αφορά στην εγχώρια οικονομική πολιτική, οι όποιες ατελέσφορες προσπάθειες αποκατάστασης της δημοσιονομικής ισορροπίας την προηγούμενη χρονιά δεν πρέπει να μας απογοητεύουν, αλλά αντίθετα να αποτελέσουν ισχυρότερο κίνητρο για το 2012. Στη χρονιά αυτή, παρόλο που θα κληθούμε να λειτουργήσουμε και πάλι σε ένα περιβάλλον ύφεσης και κοινωνικής κόπωσης, η επίτευξη των φιλόδοξων στόχων δημοσιονομικής σύγκλισης αποτελεί πρωταρχική προϋπόθεση ανάκαμψης. Το θετικό είναι ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης της δημοσιονομικής αποτελεσματικότητας, καθώς η υλοποίηση των αναγκαίων μέτρων για τη μείωση της φοροδιαφυγής, τη διαχείριση των κρατικών δαπανών και την αποδοτικότερη λειτουργία των φορέων του Δημοσίου θα μειώσει σημαντικά το έλλειμμα και θα ενισχύσει ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα.

Σημαντική πρόκληση θα αποτελέσει επίσης και η διαχείριση του αρνητικού κλίματος στην αγορά και των κοινωνικών επιπτώσεων της παρατεταμένης ύφεσης. Η αύξηση της ανεργίας, η μείωση μισθών και η αύξηση της φορολογίας δοκίμασαν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, οδήγησαν στη μείωση της αγοραστικής δύναμης, συρρικνώνοντας την κατανάλωση και μειώνοντας δραστικά το βιοτικό επίπεδο. Η επίτευξη κοινωνικών και πολιτικών ισορροπιών θα αποτελέσει ένα μεγάλο στοίχημα αναστροφής του κλίματος για το 2012. Ειδικότερα για την ανταγωνιστικότητα, θα απαιτηθεί μεγαλύτερη ακόμη προσπάθεια στον τομέα της εξωστρέφειας και κυρίως σε κλάδους που υπάρχει μεγάλη ζήτηση, όπως ο τουρισμός, η ενέργεια και η ναυτιλία.

Καθοριστικής σημασίας θα είναι το έτος και για το τραπεζικό σύστημα. Τα τελευταία τρία χρόνια, οι ελληνικές τράπεζες βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας κυρίως λόγω του αποκλεισμού τους από τις διεθνείς αγορές άντλησης κεφαλαίων μετά τις αλλεπάλληλες υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής τους ικανότητας που ακολούθησαν τις αρχικές αντίστοιχες υποβαθμίσεις της χώρας μας. Το πρόβλημα εντάθηκε με την εκροή καταθέσεων που παρατηρήθηκε το προηγούμενο διάστημα και την αύξηση των προβλέψεων λόγω της χειροτέρευσης των δεικτών ποιότητας των δανειακών χαρτοφυλακίων. Μετά και την ολοκλήρωση του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων PSI, στόχος είναι να έχουν διατηρήσει οι τράπεζες ικανοποιητικούς, δεδομένων των συνθηκών, δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, γεγονός που θα αποτελέσει τη βάση για τη μετέπειτα πορεία τους και τη σταδιακή απεξάρτηση από τη στήριξη κυρίως της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του ελληνικού Δημοσίου.

Σε συνθήκες πρωτόγνωρες και δύσκολες, η ελληνική οικονομία και η ελληνική κοινωνία δεν έχουν άλλη επιλογή από την εξέλιξη και την προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Για να πετύχουμε, χρειάζεται πραγματική προσπάθεια, υπευθυνότητα και συστράτευση όλων, προκειμένου αυτή η εξέλιξη να οδηγήσει σύντομα τη χώρα σε πορεία ανάκαμψης. Να προχωρήσουμε στις φιλόδοξες τομές που θα μας επιτρέψουν να διαμορφώσουμε υγιείς βάσεις στο δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα, να άρουμε στρεβλώσεις που εμποδίζουν την αποδοτική κατανομή των παραγωγικών πόρων, να ανακτήσουμε την αξιοπιστία μας στις αγορές και τελικά να επωφεληθούμε από τις ευκαιρίες που θα προκύψουν στο νέο διεθνές περιβάλλον. Πιστεύω ακράδαντα ότι ως χώρα και ως κοινωνία έχουμε όλες τις δυνάμεις, τα χαρακτηριστικά, αλλά και τη θέληση για να ξεπεράσουμε τα προβλήματα και να ανακτήσουμε την επιθυμητή ισορροπία σε όλους τους τομείς.